Tussendoortje

Vanwege vakantietijd even iets dat helemaal niets te maken heeft met onze eigen kerken. Tenminste niet dat ik weet. Klankpotten. Dit zijn kogelvormige aardewerken potten die over heel Europa in middeleeuwse kerken worden aangetroffen. Ze zitten meestal hoog ingemetseld in muren of gewelven. Vaak in groepjes van vier of vijf potten. De potten zelf zijn niet zichtbaar. Alleen de openingen zijn te zien. De vraag die dan ook regelmatig gesteld wordt is: ‘wat zijn dat toch voor gaten?’

In de Agnietenkapel te Gouda is onlangs onderzoek gedaan naar de werking van klankpotten. Dat het van akoestische aard was, is steeds de meest waarschijnlijke verklaring geweest. Maar werden ze gebruikt ter verbetering van de muziek? Of had het meer te maken met de spraak? Moesten de potten als versterker fungeren of hadden ze juist een absorberende werking?

Er blijken twee soorten systemen te bestaan bij de potten; de afgestemde en de niet afgestemde potten. Het verschil tussen deze systemen zit in de resonantiefrequentie. En dat is een redelijk technische verhandeling die ik u nu zal besparen. Wat interessant is, is dat het eerste systeem waarschijnlijk gebruikt werd door monniken als ondersteuning van de toonhoogte bij hun eenstemmige zang. En dat dit type potten, 32 stuks in totaal, ook is aangetroffen in het transeptgewelf van de Martinikerk te Groningen.
Het tweede type is aangetroffen in de Agnietenkapel. Negentig potten, 18 groepen van 5. Volgens het onderzoek bewust op toonhoogte geselecteerd. Men gaat er vanuit dat deze de meerstemmige zang ondersteunde.

Het onderzoek is onderdeel van weer een breder onderzoek naar deze ingemetselde potten. Men hoopt een connectie te vinden tussen de potten en de muziekpraktijk in de Middeleeuwen. En daarbij meer informatie te verkrijgen over de ontwikkeling van de toonhoogte van zangstemmen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s