Gewelfschilderingen in Garmerwolde, en …. Jeroen Bosch?

P1110934
De restauratiegeschiedenis van de gewelfschilderingen in Garmerwolde is met stip een spraakmakende. De vorige was tijdens de oorlogsjaren. En nu komt Jeroen Bosch om de hoek kijken! Nou ja, een beetje. Wellicht herinnert u zich een twitter over de tekst Joannis me Fecit?  Deze staat bij de schildering van het sterfbed van Maria. Het is de signatuur van de schilder. Maar om welke Joannis gaat het? Met het gevaar voor geschiedvervalsing ga ik hier graag even op door. Let wel: het zijn slechts aannames! In Sellingen heeft de schilder ook zijn signatuur achtergelaten. Twee keer zelfs. Aan de oostzijde van de triomfboog staat daar: Johannes Maler. En op het koorgewelf: broder Ja[n] van Aken. Van deze Jan van Aken is bekend dat hij lid van de Bossche schildersfamilie van Aken was. En dat hij in het eerste kwart van de 16e eeuw in verschillende kerken schilderingen heeft aangebracht. Niet alleen in Sellingen, maar ook in het Drentse Sleen. En deze Jan van Aken nu was het neefje van Jheronimus van Aken. (De vader van Jan was Goessen van Aken en broer van laatstgenoemde.) Jheronimus of Hiëronymus is ons welbekend als Jeroen Bosch. Hoewel zijn familienaam dus van Aken was, noemde Jheronimus zichzelf Bosch. Dit omdat hij in Den Bosch geboren was en daar het grootste deel van zijn leven woonde. Ik geef nu onmiddellijk toe dat de titel enigszins misleidend is. Maar je moet toch iets om de aandacht te trekken. Want laten we wel zijn; de naam Jan van Aken is minder bekend. Jan van Aken was behalve schilder ook beeldhouwer. En laten nou in de kerk van Garmerwolde meestertekens in de gewelven zijn aangebracht. Typisch iets voor beeldhouwers uit die tijd. Dat pleit toch weer voor Jan van Aken als meester in Garmerwolde. En ik vind; je ziet het ook aan de robuuste schilderingen.

P1110991

P1000950

Zoals ik al zei heb ik geen hard bewijs. Sterker nog; in ‘Muurschilderkunst in Nedersaksen, Bremen en Groningen’ wordt sterk getwijfeld of meester Joannis in Sellingen dezelfde is als de Joannis in Garmerwolde. Toch vind ik dat er ook duidelijke overeenkomsten zijn. Kijk maar; eerste plaatje is van Garmerwolde, tweede van Sellingen. En let dan vooral op de ‘stokken’ ter ondersteuning van het ‘afdak’  in Garmerwolde. En de staf van Christophorus in Sellingen. Maar al zou het helemaal niet kloppen: het is een leuk verhaal. Toch?

P1110228

mariacycli004

Wat wel helemaal klopt is het volgende. De restauratoren troffen rood krijt ondertekeningen aan. Zeg maar de schetsen van de uiteindelijke gewelfschilderingen. Voor hen de eerste keer dat zij ze aantroffen! En wat ook helemaal klopt is het verschil tussen schilderingen voor en na het schoonmaken:

handje christus voor reiniging

handje christus voor reiniging

handje christus na reiniging

handje christus na reiniging

gezicht voor reiniging

gezicht voor reiniging

gezicht na reiniging

gezicht na reiniging

P1110931

Als u goed kijkt, ziet u hier sporen van de schets in rood krijt!

Bijna alle plaatjes heb ik van de restauratoren Bouwhuis en Journée gekregen. Veel dank daarvoor!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s