Uurwijzer van Baflo

DSCF3780 (2)
Misschien hebt u het al gelezen. In september  wordt de toren van de Laurentiuskerk in Baflo aan ons overgedragen. Deze toren geniet rijksbescherming op grond van de monumentenwet. Het is een mooie, robuuste, losstaande toren. Met een zadeldak waarop weer een houten dakruiter. De toren is oud. Het onderste deel dateert uit de dertiende eeuw en had toen de vorm van een klokhuis. In de 16e eeuw is de toren verhoogd. Mijn collega van communicatie heeft in een persberichtje al over bijzonderheden geschreven. Het cachot bijvoorbeeld. De toren fungeerde vroeger ook als gevangenis. Of de oude luiklok uit 1502 die door Geert van Wou gegoten is. Deze klok hangt in een houten klokkenstoel op de 2e verdieping.
Op beide topgevels zit een wijzerplaat. En nu wordt het helemaal interessant. In een beschrijving van de kerk uit 1983/’84 wordt een wijzerplaat met één enkele wijzer genoemd. Daarmee is Baflo dan een van de weinige kerken in Groningen met een éénwijzerige tijdsaanduiding. Een dergelijk torenuurwerk met één wijzer op de wijzerplaat wordt waaguurwerk genoemd. Oud-collega Nienke heeft daarover een verhaal geschreven: Publieke tijd: het torenuurwerk van Tinallinge. De wijzerplaat is hier terug te vinden op de orgeltribune. Het waaguurwerk van Baflo uit 1580 staat er inmiddels niet meer. Het is in 1698 door de stad Groningen aangekocht voor de kerk van Oude Pekela. Daar staat het naar mijn weten nog steeds opgesteld in de toren.

Op een bouwtekening uit 1973  is de oude uurwijzer van Baflo nog te zien. En ook een maquette van de kerk laat de oude wijzer zien. Maar op huidige foto’s van de toren (hierboven bijvoorbeeld) is deze er niet meer. Tussen de jaren ’70/’80 en nu  verdwenen. Grote vraag is natuurlijk waar deze is gebleven? Eerste navraag heeft niets opgeleverd. Maar ik speur door, heb de vraag bij meerdere mensen neergelegd. En wie weet; misschien komt een van u met een antwoord….

bouwtekening 1973

bouwtekening 1973

IMG_5585

Nog even over torenuurwerken. De eerste uurwerken gaven de tijd aan door het slaan van de klok op hele uren. Dat was in de 13e eeuw. Later, in de 15e eeuw, komt er een zichtbare tijdsaanduiding. Wijzerplaten met één enkele uurwijzer. De eerste minuutwijzer verscheen pas in 1859. Dat was aan de Domtoren in Utrecht.
Ik heb gezocht naar meer voorbeelden van éénwijzerige wijzerplaten in Groningen: Tinallinge heeft er dus een. Een hele oude zelfs: 1545. Net als de iets jongere (1681) wijzerplaat van Oosterwijtwerd zit deze niet meer aan de toren. Tegenwoordig kunt u ze zien op de orgeltribune.
In Kloosterburen zit de éénwijzerige wijzerplaat nog wel aan de toren. Deze dateert van 1658. En ook de toren van Lellens is nog steeds voorzien van een dergelijke wijzerplaat. Het uurwerk uit 1687 is hier overigens wel buiten gebruik. En daarmee ben ik wel zo’n beetje door de voorraad van deze unieke wijzerplaten in Groningen heen. Als u nog aanvullingen heeft: graag.

Tinallinge

Tinallinge

Kloosterburen

Kloosterburen

 

Oosterwijtwerd

Oosterwijtwerd

Lellens

Lellens

Een Reactie op “Uurwijzer van Baflo

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s