Een Gouden Terebinth

overhandiging

Het zal u niet zijn ontgaan. Afgelopen zaterdag zaten we samen met Stichting tot Instandhouding van Historische Begraafplaatsen in Tiel en Gemeente Aalten bij een jubilerende Vereniging De Terebinth in afwachting van een mogelijk volgende prijs: de Gouden Terebinth. ‘We’ dat zijn Jacqueline de Milliano en Albert-Erik de Winter van Landschapsbeheer Groningen, en collega Annemieke en mijzelf.
Aan mij was de eer om ons werk toe te lichten en ik zal proberen dit nu nog eens beknopt te herhalen. De fase waarin vooral herstel van kerkhoven centraal stond, waarin we het nodige moesten doen om deze prachtige plekken te behouden, hebben we in principe achter ons gelaten. Daarom heb ik het juist gehad over de beleving van een kerkhof, én over de kunst van het niet-doen. Want ik vind: werken aan een kerkhof en het bezoeken ervan moet een beleving zijn. En dat kan alleen bij een terughoudende aanpak. Als het gaat om herstel van kerkhoven, lijkhuisjes, of grafmonumenten dan is bij ons het credo: behoud gaat voor vervanging. Herstel doen we alleen als de instandhouding in gevaar komt en dan ook nog uitermate voorzichtig. Laat de eeuwen maar spreken. Maak grafzerken die in stukken onder het maaiveld liggen weer zichtbaar zodat ze beleefd kunnen worden maar ga niet plakken; laat brokstukken in tact.

Wittewierum

Wittewierum

Herstel bebouwing zoals lijkenhuisjes, maar maak er geen gloednieuwe gebouwtjes van; beperk je tot het allernoodzakelijkste en behoud het karakter van het huisje!

Lijkenhuisje op kerkhof Wierhuizen wordt voorzichtig gerestaureerd

Lijkenhuisje op kerkhof Wierhuizen wordt voorzichtig gerestaureerd

Maak teksten zichtbaar zodat de soms prachtige en ontroerende grafteksten, de poëzie, weer te lezen zijn maar laat de rest van de steen ongemoeid. Laat korstmossen bijvoorbeeld vooral zitten! Neem de flora en fauna op en om het kerkhof mee in de beleving! Daar ligt ook de kracht van onze stichting: de integrale benadering van landschap, kerk, en kerkhof. Van cultuur en natuur.

foto: Albert Erik de Winter

foto: Albert Erik de Winter

Afbeelding13

Een zitje draagt bij aan de toegankelijkheid van het kerkhof, Wittewierum

Een zitje draagt bij aan de toegankelijkheid van het kerkhof, Wittewierum

Beleving door niet-doen betekent niet dat je stil moet blijven staan en je beperken tot een voorzichtig in stand houden. Nee, juist een goed doordachte ontwikkeling draagt bij aan het behoud van en de betrokkenheid bij een kerkhof. Zoals het project Kunst op kerkhoven. Soms zorgde dat even voor een licht optrekken van wenkbrauwen, maar het bleek vooral een investering in de beleving van kerk, kerkhof en omgeving.

Wittewierum: Optima Philosophia Sapiente est Meditatio Mortis , van Jan Kuipers

Wittewierum: Optima Philosophia Sapiente est Meditatio Mortis , van Jan Kuipers

En ook onze excursies langs de ensembles van kerk, kerkhof en omgeving passen in dit beleid. Het zijn er intussen twee: Tour des Cimetières en de bustochten langs grafpoëzie (onderdeel van de Poëziemarathon).

busexcursie grafpoezie

busexcursie grafpoezie

Betrokkenheid krijg je ook door de inzet van de mensen in en rond de dorpen. Het is cruciaal dat er bij restauratie en beheer ook enthousiaste vrijwilligers betrokken zijn. En waar mogelijk proberen we de jeugd te mobiliseren; zonder hen immers geen toekomst voor ons erfgoed.

basisschoollleerlingen planten fruitbomen op het kerkhof van Den Andel

basisschoollleerlingen planten fruitbomen op het kerkhof van Den Andel

We hadden goeie concurrentie maar zonder arrogant over te willen komen: de nadruk voor deze prijs lag op pionieren en diversiteit en daarmee kwam onze stichting in het vizier. Want een belangrijk criterium voor de prijs was dat een begraafplaats niet alleen gerestaureerd wordt, maar ook een toekomstbestendige inbedding krijgt. Dat er geïnvesteerd moet worden in de betrokkenheid van de buurt (oud en jong) en in de relatie met de overheid. Een ander beoordelingscriterium was dat er aan effectieve voorlichting/pr wordt gedaan via een website, rondleidingen, dvd’s of publicaties. Jurylid Willem Zieleman verwoordde het als volgt: ‘Lang geleden hebben de Groningers de juiste toon gezet, en niet onbelangrijk, zij hebben ook volgehouden’. De afloop van deze mooie en goed georganiseerde dag was dus een hele goede en u weet ondertussen ook dat we er blij mee zijn! Het is opnieuw een bekroning op ons werk en, om Willem Zieleman nog even aan te vullen: we blíjven volhouden.

Afbeelding4

Wij hebben de prijs niet in ons uppie verdient. Op de eerste foto ziet u de trofee, de wisselprijs, terecht in handen van Jacqueline de Milliano, directeur van Landschapsbeheer Groningen. Met deze stichting is bijvoorbeeld het project Kerken in het Groen tot stand gekomen. En met deze stichting werken we nog steeds met veel genoegen samen.

foto: Albert Erik de Winter

foto: Albert Erik de Winter

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s