Een afkoopsom van klooster Yesse voor Kropswolde

naamloos

Zo’n twee weken geleden kreeg de Plaatselijke Commissie van Kropswolde heel verrassend een afkoopsom van 8 euro. Annemiek Bos, beheerster van het Bezoekerscentrum Klooster Yesse  overhandigde dit symbolische bedrag.  Nieuwsgierig geworden? Bart Flikkema deed en en ander uit de doeken in de Nicolaaskerk (dorpskerk) te Haren

Nicolaaskerk_DSC3618

Kerkinterieur van de 13e eeuwse Dorpskerk

Hij gaf daar een lezing over de relatie tussen klooster Yesse en Kropswolde. Met dank daaraan en wat aanvullende informatie kan ik nu deze blog schrijven. Klooster Yesse had evenals een aantal andere kloosters grondgebied, bossen, molens en andere bezittingen in soms afgelegen gebieden. Vanwege puur praktische redenen werd daar vervolgens een kloosterfiliaal, een uithof, gesticht. Dat moet niet gezien worden als een miniatuurklooster maar als een landbouwgebied met boerderijen en schuren. Het waren leken, lekenbroeders, die er vervolgens landbouw bedreven  of in het geval van Kropswolde, turf gingen winnen.

Kloosterlanderijen Langs de Woldweg to Gorecht Tussen 1100 en 1500 / M. Lagerwerf 2010

Kloosterlanderijen Langs de Woldweg to Gorecht Tussen 1100 en 1500 / M. Lagerwerf 2010

Klooster Yesse was er als eerste, in 1249. Dat weten we omdat in dat jaar prefecten van Groningen verklaren uitspraak te hebben gedaan in een geschil tussen de buren van Kropswolde en klooster Yesse. Het gaat over het betalen van kerkelijke belasting over een aantal stukken land: drie where om precies te zijn, kavels die de lekenbroeders van Yesse uit het drassige veengebied hadden gewonnen. Overigens was het niet alleen klooster Yesse die er turf ging winnen, een jaar later was daar ook het Bernardusklooster van Aduard, iets verderop in Wolfsbarge.

blog klaas mulder

impressie Bernardusklooster – bron: blog Klaas Mulder

Om de lekenbroeders stichtelijk te houden was er behalve de woonvoorzieningen in Kropswolde ook een kapel, de Mariakapel.
Nu had Kropswolde zelf ook al heel vroeg, al in het begin van de 13e eeuw een eigen parochiekerk; de voorloper van onze eigen kerk. En het is de rivaliteit tussen de Mariakapel en de parochiekerk die uiteindelijk die 8 euro opgeleverd heeft. De Mariakapel bleek namelijk populairder dan de parochiekerk, niet omdat het daar zo veel beter toeven was maar omdat je daar een aflaat van veertig dagen kon verdienen als je in de kapel devotie kwam doen, of als je er ten behoeve van de kapel bepaalde leveringen (=schenkingen en onderhoud) kwam verrichten. Voeg daar een mogelijk wonderdadig Mariabeeld bij en de populariteit zal u duidelijk zijn.

aflaat

Kopie Oorspronkelijke aflaatbrief van Paus Urbanus V

Uiteraard was de pastoor van de parochiekerk, Theodoricus Rind, hier weinig opgetogen over, niet in de laatste plaats vanwege zijn bedreigde inkomen. Hij deed dan ook beklag bij de abdis van klooster Yesse, die de klacht op haar beurt voorlegt aan de abt van het cisterciënzer klooster in Termunten en aan de pastoor van de Sint Maarten kerk te Groningen. Beide heren zorgen er vervolgens voor dat eens per half jaar pastoor Theodoricus door klooster Yesse afgekocht wordt met de som van 4 Groninger guldens. Dit moest genoeg zijn om in zijn bestaansonderhoud te voorzien. En dat was het zeker: voor 1 Groninger gulden kon hij in die tijd 8 schapen kopen.

interieur 001

Interieur kerk Kropswolde

Daarmee ben ik weer aangeland bij de 8 euro. Wat een aardige geste, zo’n symbolisch bedrag waarmee de band tussen klooster Yesse en Kropswolde weer aangehaald wordt. En wat staat de kerk van Kropswolde toch in een bijzondere omgeving: een rijke historie maar ook veel natuurschoon. Lijkt me bijzonder inspirerend voor de plaatselijke commissie!

500px-Kloosterkaart_Groningen

Overzicht van kloosters in Groningen in de middeleeuwen

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s