Een bijzondere restauratie

Restauratie Oostum, 1972

Nu het stof van de grote dag van ons gouden jubileum min of meer is opgetrokken doen wij graag nog een bescheiden duit in het zakje en trakteren u op persoonlijke herinneringen (3 p.p.) aan bijzondere restauraties uit de afgelopen jaren. Die zullen niet de gehele periode van 50 jaar bestrijken, zo ver reikt ons dienstverband niet, al staat een hedendaagse restauratie natuurlijk nooit op zichzelf.

Leegkerk 1970. Foto: Kort en Korma

De kerk in Leegkerk is daar een voorbeeld van. Het is een van de eerste kerken die in erbarmelijke staat aan onze stichting werd overgedragen en dientengevolge 2 jaar na oprichting van de SOGK ingrijpend is gerestaureerd. Het is deels om die reden dat we deze kerk toch in de top 12 hebben gezet; het zegt iets over de reden waarom de SOGK destijds is opgericht. De restauratie van destijds, met name van het interieur, is bovendien een goed voorbeeld van verschil in restauratie visie, al was het in die tijd nog vooral de architect die het voor het zeggen had, nu zijn wijzelf richtinggevend. Destijds werd het complete interieur zonder meer veranderd, eigenlijk leeggehaald. Dat zal ongetwijfeld te maken hebben gehad met de bestemming die men toen voor ogen had voor de kerk; een soort van dependance van het Groninger Museum.

2013: Interieur in Leegkerk bijna klaar

De recentere verbouwing van kerkje Leegkerk is een mooi voorbeeld van hoe wij nu met herbestemming omgaan; met respect voor de geschiedenis van het gebouw en het mag ook iets bijzonders zijn. Mooi ook dat in Leegkerk de cyclus eigenlijk opnieuw is begonnen; na 30 jaar heeft de kerk een nieuwe bestemming gekregen, maar een ingrijpende restauratie is niet meer nodig gebleken vanwege ons goede onderhoud.

Oostum, gelaagdheid in gevels

(Ook de in slechte staat verkerende kerk in Oostum werd begin jaren ’70 gerestaureerd. Hier kon de SOGK voor het eerst keuzes maken, een in die tijd voor Nederland ‘revolutionaire’ terughoudende restauratie waardoor de gelaagdheid van de tijd in de gevels zichtbaar is gebleven).

schildering voor en na restauratie

Godlinze was in de jaren 1985-1986 de omvangrijkste restauratie in die tijd en de laatste restauratie met grootschalige blootlegging van de gewelfschilderijen waarvan onze senior bouwkundige deelgenoot is geweest. Die ‘las’ het dan ook als een spannend jongensboek: “wat zou deze week gevonden zijn”. Bij deze restauratie werd gekozen voor de 16e-eeuwse beschildering, terwijl in eerdere tijden schilderingen uit deze eeuw opgeofferd werden voor oudere. De schilderingen kregen overigens in 2006-2007 opnieuw een opfrisbeurt

restauratie schildering 2007

Het kerkje Vierhuizen!!’ Natuurlijk willen we die niet laten ontbreken vanwege het hele traject voorafgaand aan de restauratie: de Bankgiroloterij! Deelname hieraan, de werving, de betrokkenheid van iedereen, de spanning en de uiteindelijke ontlading bij de uitslag. De erop volgende restauratie in 2007 was in ongekend rap tempo en is sindsdien niet meer voorgekomen.

Inwoners Vierhuizen in de studio, leger past op

Afgezien van het prachtige eindresultaat in Klein Wetsinge zijn het vooral de mooie herinneringen aan de prettige samenwerking met de voormalige plaatselijke commissie tijdens de voorbereidingen waardoor we dit kerkje op de lijst hebben gezet.

Aftrap van de restauratie in Klein Wetsinge

In 2011 was er groot onderhoud aan de dakruiter van de kloosterkerk in Thesinge. Mooie start in combinatie met de dag van de bouw, dat met een groot artikel gedeeld werd in de pers.

Dag vd Bouw in Thesinge

Daags erna commentaar van de vogelclub en Algemene Inspectiedienst: nestelende gierzwaluwen! Uiteraard veel overleg met de partijen, en de steiger heeft er maanden gestaan zonder dat er gewerkt mocht worden.

Dakruiter Thesinge extra lang in de steigers

De wacht was op het uitvliegen van de jonge gierzwaluwen. Tijdens diezelfde restauratie is de verdiepingsvloer van de kerk met brandwerend isolatiemateriaal bekleed. Dankzij dit materiaal is voorkomen dat kort erna de gehele kerk is afgebrand

Kleurverschil in voegwerk

De restauratie aan de kerktoren van Garnwerd in 2012 roept vooral herinneringen aan de steigerbouw (er zit wel degelijk verschil tussen steigeropbouw voor nieuwbouw of voor een monumentaal pand …) én het voegwerk op. Uiteraard gaat niets zonder voorafgaand degelijk onderzoek, ook wat betreft kleurstelling van het voegwerk. Tijdens het voegen echter kwam er van diverse kanten behoorlijk wat commentaar op de kleurstelling; wisten wij wel waar we mee bezig waren, dit werd toch al te geel? Dat vonden wij ook, maar de voeger wist ons te overtuigen dat na het drogingsproces de kleur echt wel normaliseerde. We hebben het met spanning afgewacht en inderdaad.

Molukse kerk te Appingedam. Foto: Duncan Wijting

Een andere kerk die feitelijk refereert aan de oprichtingsstatuten van onze stichting (verwerven, bewaren, restaureren en beheren) is de Molukse kerk. Enkele jaren geleden nog een noodlijdend kerkgebouw: geen geld voor restauratie, bedreiging door aardbevingsschade. Het zag er niet rooskleurig uit. Dankzij een conserverende restauratie in 2016-2017, in combinatie met bouwkundige versterking (onze eerste kerk die in het kader van bevingsschade bouwkundig is versterkt) staat het gebouwtje er weer als vanouds. En heeft nog iets extra’s meegekregen

minimuseum in de molukse kerk. foto: Duncan Wijting

Nog een (in onze ogen) jonge kerk, de gereformeerde kerk in Westeremden. De restauratie ervan in 2016 , met name het kleurherstel waardoor de kerk letterlijk als herboren kan worden beschouwd, is zo een waar we met alle soorten van genoegen op terugzien

In Garmerwolde komen zó veel zaken bij elkaar dat deze kerk echt een plaatsje verdient in de top 12. Er is de afgelopen jaren behoudend gerestaureerd, maar ook wordt er nu nieuwbouw gepleegd, wordt de toren ingericht als feestlocatie, en is de blik gericht op duurzaamheid.

Impressie nieuwe ontvangstgebouw in Garmerwolde. MX13

Bijna aan het einde van het lijstje geen kerk, maar het kerkhof van Den Andel. Het terugbrengen in 2013 van de plukgaard, de idee erachter, het mooie eindresultaat; voldoende redenen om in herinnering te brengen

Aanleg fruitgaard op kerkhof Den Andel

Soms zijn het opmerkelijke of bizarre zaken waardoor een restauratie herinnerd wordt. Bij het groot onderhoud in 2018 aan de dakruiter van de kerk in Nieuw Scheemda bleek het torenhaantje om zeep te zijn geholpen; er zaten meerdere kogelgaten in. Die hebben we erin laten zitten, maar het haantje is nu wel weer fraai verguld. Tijdens diezelfde restauratie was er klaarblijkelijk zo veel toiletpapier doorheen gegaan dat de plaatselijke commissie dit heeft opgevoerd op de onkostenpost. Dat hebben we gehonoreerd.

Aangeschoten torenhaantje in Nieuw Scheemda

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s