Arp Schnitger!

Schnitgerorgel in Eenum. Foto: Omke Oudeman, 2014

Het kan niet óp dit jaar! We hebben een jarig grafmonument in Midwolde, onze eigen gouden jubileum dat we vorige maand officieel hebben gevierd. En dan is het straks op 28 juli ook nog eens 300 jaar geleden dat de beroemde orgelbouwer Arp Schnitger overleed, op 71-jarige leeftijd. Hij liet daarbij een aanzienlijke hoeveelheid orgels achter. Dat had hij bereikt doordat hij uiterst effectief te werk ging én vanwege een groot aantal medewerkers. Schnitger was dus behalve goed orgelbouwer, een scherp zakenman en hij leverde orgels naar diverse landen.
Uiteraard wordt de nodige aandacht aan dit jubileum besteed tijdens Orgelzomer Groningen, en wij doen graag een extra duit in het zakje door nog eens onze Schnitger-orgels in het zonnetje te zetten.

klavier Schnitgerorgel in Eenum. Foto: Omke Oudeman, 2014

Die van Eenum bijvoorbeeld, een van de best bewaarde orgel van Arp Schnitger, geschonken aan de kerk door de rijke familie Alberda. Dat was in 1704. Uiteraard is het sinds de bouw niet ongemoeid gelaten, Petrus van Oeckelen uit Harendermolen breidde het instrument in de 19e eeuw uit. Daarbij moest de kas worden verbreed, maar bij een volgende restauratie in de jaren ’80 van de vorige eeuw, is de kas weer terug gebracht in de oorspronkelijke staat. Die wijzigingen aan orgels zijn heel algemeen, dus ook aan Schnitgerorgels.

klavier Schnitgerorgel, Godlinze. Foto: Omke Oudeman, 2014

Het orgel in de kerk van Godlinze getuigt van de grote productiviteit van Arp Schnitger, dit orgel kwam eveneens in 1704 tot stand. En ook dit orgel is mede geschonken door de familie Alberda: collator Willem Alberda schonk het samen met zijn collega-collator Jan Rempt Rengers. De orgelkas is van de hand van Allert Meijer en het snijwerk is van Jan de Rijk.

Foto: Omke Oudeman, 2014

Het drietal Schnitger-Meijer-de Rijk werkte vaker vruchtvol samen, zo ook in Uithuizen waar opnieuw een lid van de familie Alberda zich bemoeide met de bouw van een nieuw orgel.

klavier Schnitgerorgel, Uithuizen. Foto: Omke Oudeman, 2014

Arp Schnitger maakte voor het gewenste orgel twee ontwerpen waarvan de tweede in 1701 tot stand kwam. Dit instrument was het grootste dat hij voor een dorpskerk in de ‘Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden’ bouwde!

Foto: Omke Oudeman, 2010

Voor Nieuw Scheemda maakte hij daarentegen een bescheiden instrument, de opdracht hiervoor kreeg hij in 1695. Hij bouwde een orgel dat zevenenhalf register telde met een bescheiden front.

Wie het orgel bekijkt denkt misschien niet direct aan ‘bescheiden’, misschien wel vanwege de dikke trompetterende engeltjes aan de zijvleugels en het overige snijwerk. Die zijvleugels zijn afkomstig van het voormalige orgel in Eppenhuizen. De ‘kroon’ op het middenstuk zie je vaker terug in Schnitgers’ oeuvre.

foto: Omke Oudeman, 2008

In dezelfde periode leverde Schnitger een orgel voor een gloedjenieuwe kerk, die van Harkstede. Dat was een primeur. Van dit oorspronkelijke orgel zijn alleen orgelkas en frontpijpen origineel, de rest kan stinds 1907 op conto van M. Eertman geschreven worden.

Harkstede. Foto: Duncan Wijting, 2017

Der Aa-Kerk, Schnitger orgel. Foto: Omke Oudeman, 2014

En dan is er natuurlijk nog het imposante Schnitger-orgel in de Der Aa-kerk, als waarschijnlijk vijfde orgel, respectievelijk tweede Schnitger-orgel op rij. Arp Schnitger leverde zijn eerste orgel in 1697 op en was zelf uitermate tevreden over het resultaat, dat slechts 13 jaar later vernietigd werd bij het instorten van de toren van de Der Aa-kerk.

Der Aa-Kerk, klavier Schnitger orgel. Foto: Omke Oudeman, 2014

Dat er toch weer instrument van Arp Schnitger staat is te danken aan het overgaan van de -inmiddels afgebroken, Broerkerk in katholieke handen. Het orgel werd toen door J.W. Timpe naar de Der Aa-kerk verplaatst.

Woning-atelier van fotograaf Johannes Kramer (1845-1903) met op de achtergrond de Broerkerk

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s